Bezpieczeństwo energetyczne Europy: hiszpański blackout, pustki w magazynach i spory o Bałtyk

Kwiecień 2025 roku okazał się miesiącem pełnym napięć – zarówno w przenośni, jak i dosłownie – dla europejskiego sektora energetycznego. Masowy blackout na Półwyspie Iberyjskim unaocznił słabości infrastruktury przesyłowej w krajach peryferyjnych, podczas gdy globalne zawirowania wokół dostaw LNG wzmocniły presję na europejski rynek gazu. Na tym tle Unia Europejska kontynuuje regulacyjne porządki, Polska wzmacnia swoją pozycję jako regionalny gracz gazowy, a na Bałtyku rodzi się nowy, międzynarodowy spór o eksploatację zasobów naturalnych.

Artykuł podsumowuje najważniejsze wydarzenia i trendy, które mogą w najbliższych miesiącach zdefiniować kierunek europejskiej polityki energetycznej.

• Blackout w Hiszpanii i Portugalii. 28 kwietnia w godzinach popołudniowych doszło do największej od ponad 20 lat masowej awarii przesyłowej w Europie, która odcięła prąd kilkudziesięciu milionom odbiorców w Hiszpanii i Portugalii. Hiszpańska sieć załamała się około godziny 12:30, w kilka minut ograniczając pobór mocy o połowę i utrzymując się przez osiem godzin na poziomach zaledwie ~50% zapotrzebowania. Portugalia natychmiast odczuła „efekt domina”, a odbudowa zasilania wymagała uruchomienia m.in. elektrowni gazowych i hydroelektrycznych w trybie black start. Awarie interkonektorów uniemożliwiły znaczne wsparcie z Francji, co unaoczniło różnice w odporności sieci krajów peryferyjnych wobec tych silnie zsynchronizowanych (np. Niemcy) oraz przyspieszyło dyskusję o potrzebie wzmacniania łączników transgranicznych.
• Handel LNG i napięcia globalne. W odpowiedzi na amerykańsko-chińską wojnę celną Chiny ograniczyły zakupy amerykańskiego LNG, co przekierowało część ładunków w stronę Europy. Z kolei europejskie firmy pod presją administracji USA zwiększyły import amerykańskiego surowca. Ta rywalizacja o dostawy LNG uwypukliła zarówno nadpodaż wywołaną wyższą produkcją w USA, jak i rosnącą konkurencję cenową na rynku europejskim.
• Puste magazyny i polityka UE. Stan europejskich magazynów gazu utrzymywał się na niższych od średniej wieloletniej poziomach po zimie 2024/25, zmuszając państwa członkowskie do większego niż w ostatnich latach importu. W kwietniu UE przedłużyła obowiązek osiągnięcia 90% napełnienia magazynów do 2027 roku, przy jednoczesnym przesunięciu granicy terminu z 1 listopada na elastyczny okres od 1 października do 1 grudnia. Utrzymujące się niskie rezerwy napędzają sezonową zmienność cen oraz dyskusję nad dalszą harmonizacją regulacji magazynowych.
• Projekty i regulacje w Polsce. W kwietniu rozpoczęło się wydobycia gazu z koncesjonowanego złoża Grodzewo przez Orlen, co w długim terminie ma wzmocnić niezależność surowcową. Jednocześnie rząd przyjął projekt tzw. rewolucji gazowej wprowadzający nową opłatę przesyłową – element większej strategii dywersyfikacji źródeł i stabilizacji kosztów. Orlen zadeklarował też rozpoczęcie komercyjnych dostaw gazu na Ukrainę, wzmacniając regionalną rolę Polski jako eksportera.
• Odkrycia na Morzu Bałtyckim. W połowie kwietnia pojawiły się wstępne wyniki badań brytyjskiej firmy Zenith Energy, wskazujące zasoby rzędu 16,5 mld m³ gazu na licencji Wolin East-1. Niemcy natychmiast zgłosiły sprzeciw, powołując się na ryzyka ekologiczne dla unikalnego ekosystemu Zatoki Pomorskiej. Spór ten uwidocznił napięcia w sąsiedztwie dotyczącym bilansu między bezpieczeństwem energetycznym a ochroną środowiska.

Szczegółowe informacje o rynku energii i gazu przedstawiliśmy w miesięcznym Raporcie rynkowym Enfree. Zapraszamy do kontaktu.